domingo, 25 de mayo de 2025

ÚNICO TELECINE DE SÚPER-8 A 6K EN GALICIA: FUMEO BY MMT, ALMA Y RESOLUCIÓN.

En un rincón de Galicia, en el noroeste de España, entre bobinas, emulsiones y pasión por el cine en soporte fotoquímico, acaba de instalarse una pieza única, una máquina que no solo escanea película, sino que la honra, la comprende y la traduce con respeto.

Desde esta semana, en la coruñesa IB Cinema, contamos con el único telecine de Súper-8 (y 8 mm) con resolución real a 6K de toda Galicia, un logro que ha sido posible gracias al talento y la entrega de un aliado de excepción: el ingeniero argentino-británico Martin M. Ten, uno de los diseñadores de telecines para pasos estrechos más reconocidos del mundo.

Martin tiene clientes profesionales, desde archivos a emisoras de televisión,  repartidos por todo el planeta, en su inmensa e inabarcable redondez. Pese a estar tremendamente ocupado, hace unos meses aceptó un reto muy particular que le propuse:

—¿Qué te parecería diseñar un modelo de 6K que, sin renunciar a la tecnología de vanguardia, rindiese homenaje al legendario Fumeo 9131?

Aquel telecine, el Fumeo 9131, fue un referente en IB Cinema durante unos 25 años, en aquellos tiempos en los que la calidad PAL nos parecía más que suficiente.

Mi unidad, inoperativa desde 2008 o 2009,  se la doné hace unos años al amigo Matteo Richetti, pero su espíritu seguía rondando en mis recuerdos… y pedía una segunda vida.

Martin, lejos de limitarse a adaptar lo ya hecho, rediseñó desde cero su sistema MMT, inspirándose en la silueta, filosofía y rendimiento del clásico Fumeo 9131. Comenzó la fabricación de los componentes durante la Semana Santa, y anteayer viernes, por fin,  llegó a La Coruña, con todo el material cuidadosamente embalado… y una energía contagiosa.

Desde entonces, jornadas estajanovistas —de hasta 15 horas diarias— nos han tenido a Álex y a mí trabajando codo con codo con Martin. El viernes, hasta medianoche. Ayer sábado,  estuvimos desde las siete de la mañana hasta pasadas las diez de la noche. Hoy domingo, tras tanto esfuerzo compartido, la máquina está prácticamente lista, a falta de instalar algunos módulos de software.

Y sí: es una alegría —y casi un acto de resistencia cultural— poder anunciar que Galicia dispone ya de este nuevo telecine Fumeo by MMT, una máquina que no solo trabaja a 6K, sino que puede operar también en 4K, 2K e incluso HD, adaptándose a las posibilidades técnicas de cada proyecto pues no siempre, siendo independientes, nos es posible disponer de los enormes recursos informáticos que requieren el tratamiento de imágenes audiovisuales en resoluciones superiores a HD.

Hace apenas unos días, liberé la antigua sala de grabación de sonido magnético de nuestras instalaciones. A partir de ahora, este espacio será el laboratorio de telecine, un lugar donde cada fotograma, tanto los recién revelados como los dañados o envejecidos, podrá ser escaneado y respetado.

Porque en este laboratorio no digitalizamos nuestras valiosas películas por digitalizar. Aquí extraemos la esencia, conservamos el grano, mantenemos la textura de los originales inversibles en color con un nivel de fidelidad no logrado nunca antes en Europa. Nuestro objetivo no es simplemente convertir mis películas a digital, sino preservar su alma, su esencia, la belleza del colorido inversible del Kodachrome, el Ektachrome 7294 o la Fujichrome Velvia. 

La resolución del Fumeo by MMT nos permite conservar hasta el más mínimo detalle de la emulsión, algo especialmente valioso en originales inversibles. A diferencia de los telecines en otros laboratorios españoles, el Fumeo by MMT permite digitalizar con estabilidad suprema materiales deteriorados o con las perforaciones dañadas. 

El logro es tan grande, los resultados tan espectaculares, que, aunque el Fumeo by MMT lo destinaremos principalmente a nuestros propios proyectos, no excluimos abrirnos (de forma muy puntual) a ciertos archivos científicos, históricos o experimentales de nuestra región que nos seduzcan por su relevancia y que podrán ahora rescatarse con un grado de fidelidad hasta ahora impensable en Galicia, con la seguridad de la entrega y recogida en mano, sin la intermediación de mensajerías (pero, ¡ojo!, no trabajamos para particulares).

Este nuevo telecine Fumeo by MMT, único en el mundo desarrollado por Martin M. Ten con una sensibilidad extraordinaria hacia la tradición Fumeo, funciona fotograma a fotograma, con control por software, estabilización óptica, tratamiento cromático especialmente pensado para originales inversibles, y, por supuesto, con la posibilidad de exportar en RAW o ProRes según las exigencias del proyecto.

Más allá de las especificaciones técnicas, más allá de los formatos, el telecine Fumeo by MMT es una declaración de intenciones: ahora, en Galicia, el cine en fílmico no solo se proyecta, sino que también se cuida, se estudia, se revive, con herramientas del siglo XXI, pero sin traicionar la esencia artesanal del siglo XX. Y eso, en tiempos de ruido digital y memoria efímera,  no es solo un logro técnico, sino también un gesto de amor y una forma de resistencia.

ENGLISH VERSION: CLICK HERE

sábado, 24 de mayo de 2025

TIM BURTON Y EL SELLIER FILM FESTIVAL: ALIANZA EN FÍLMICO

Desde hace ya una década, el Sellier Film Festival, fiel a su compromiso con el cine de verdad, o sea, en soporte fotoquímico, mantiene una alianza entrañable y activa con otro certamen europeo igualmente singular, con el que comparte política: el festival La Nostra Memoria Inquieta, celebrado en San Giovanni Valdarno, bajo el impulso institucional tanto de su alcaldesa, Valentina Vadi como del concejal Fabio Franchi (un gran entusiasta de lo fílmico), con el buen amigo Alberto Vangelisti a la cabeza del equipo técnico.

Este verano, el festival italiano estará consagrado a la figura de Tim Burton, y lo harán como manda la pasión verdadera: al aire libre y en película, en una celebración que, para los que amamos el cine con textura, grano y alma, se convierte en una cita ineludible.

Para hacer posible esa programación, he tenido el placer y el desafío de colaborar, desde el Sellier Film Festival,  localizando varios positivos en 16 mm de títulos clave:
"Ed Wood";
"Frankenweenie" (el mediometraje original de 1984); 
"Vincent" (el cortometraje gótico y poético que inauguró el universo Burton. Este positivo es doblemente único: 1) en vídeo, incluso en Blu Ray, está editado a partir de un master de video NTSC, con una calidad inferior; y 2) en su día, Walt Disney retiró todas las copias de "Vincent" de 16 mm y 35 mm para su destrucción, indultando una, la que Roy Disney Jr. regaló a sir John Mills, y éste, a su vez, a Ignacio Benedeti.

"Vincent", custodiado ya en su lata

Buscar títulos en digital es una tarea trivial hoy en día, al alcance de cualquiera. Encontrarlos en película es otro cantar: muchas veces, ni siquiera los propios titulares de los derechos disponen ya de positivos fotoquímicos para exhibición. Pero después de décadas de coleccionismo cinematográfico auténtico, en fílmico,  uno ha ido tejiendo una red global de contactos, capaz de responder incluso a los retos más improbables.

Gracias a esa red, el pasado diciembre conseguimos, para el Sellier Film Festival de La Coruña, llevar a cabo la retrospectiva en fílmica más completa sobre Hammer Films jamás realizada fuera del Reino Unido.
Y para la próxima edición, cuya preparación comenzó en Semana Santa, nos lanzaremos a otro reto mayúsculo: una retrospectiva Tex Avery, con raros títulos de época, sin censura y en sus versiones originales.

Volviendo a Tim Burton en el festival italiano, tanto "Vincent", como "Ed Wood" y "Frankenweenie", están localizados con sonido óptico en inglés y pista magnética en castellano. En otra pista magnética, Alberto y su colaborador, el competente Guido Melis, llevarán a cabo una labor paciente y precisa de sincronización de doblaje al italiano sobre la pista libre: un trabajo que conjuga artesanía y dominio técnico, en perfecta sintonía con el espíritu de Burton y con la filosofía compartida entre ambos festivales del cine como un arte tangible.

Estuve muy preocupado con "Vincent" pues aunque, en este caso, el positivo se archiva aquí en La Coruña, en la Cinemateca del Sellier Film Festival, ¡su lata estaba vacía! Al final, apareció empalmado, como complemento de "La niebla", de Carpenter, en un hallazgo casi por azar divino. Ya está en su lata y, en breve, saldrá para Italia.

La Nostra Memoria Inquieta, al igual que el Sellier Film Festival,  proyecta exclusivamente en 35 mm, 16 mm y Súper-8. Para lo digital, ya están los demás festivales. Para nosotros, la luz debe seguir  atravesando la película, a 24 fotogramas por segundo. 

viernes, 23 de mayo de 2025

VAMPIRISMO GUBERNAMENTAL PARA UNA HEMBRA

Hay sesiones de cine que se recuerdan por una buena proyección... y otras, por los sobresaltos técnicos que casi la impiden. El año pasado, para la sesión inaugural del Sellier Film Festival, con películas de Carlos Fernández Santander a 18 fotogramas por segundo, llevé el proyector Fumeo 9140 equipado con una lámpara Marc 300 recién instalada. Todo  estaba listo para una sesión impecable.

Pero cometí un error: cuando puse la lámpara nueva, no la conecté bien.

La Marc 300 se enciende con una descarga de miles de voltios. Al no hacer buen contacto, se formó un arco eléctrico que quemó la clavija hembra del proyector.

Afortunadamente, logré salvar la proyección in extremis, desmontando el enchufe y sustituyéndolo por una simple ficha

Este tipo de conector específico para la Marc 300 sólo lo fabricó General Electric, una empresa que ya no existe. Lo busqué durante meses por canales alternativos, hasta que por fin encontré uno en EE.UU., por 25 dólares.

¡Qué alegría tuve!, hasta que llegó el paquete.

Mi sorpresa fue tener que pagar impuestos de importación por valor de 24,60 €. Unos 4 € eran de IVA. El resto, mas justicación que el concepto de "extracargos". ¿Cómo puede el Estado confiscarme de mi dinero, que me pide  en metálico, una cantidad similar la valor de lo adquirido? 

Esta voracidad fiscal sin mesura, no se compara ni con la de los señores feudales. Si no fuera porque es una pieza muy dificil de obtener, se la dejaría a ellos para que se la comiesen con patatas.   

Lejos de, por ejemplo, felicitarme, por mantener viva, en el ámbito cultural, la tecnología fílmica, de forma casi arqueológica, en España, no recibo mas que sopapos de las administraciones públicas. Pero voy a seguir en la lucha. Ya no sólo es una resistencia técnica, sino también una batalla contra el vampirismo burocrático.

Potencia soberbia de la lámpara Marc 300 para Súper-8 y en una sala sin oscurecimiento total


lunes, 19 de mayo de 2025

"SUPEROCHEROS" NÚMERO 6: UN HOMENAJE IMPRESCINDIBLE A DERANN FILMS.

Desde su refugio cinéfilo, en un remoto lugar del norte de España, Aser Queipo sigue manteniendo una tradición: editar "Superocheros", una publicación dedicada al cine en paso Súper-8. Llamarla “fanzine” sería quedarse muy corto. Estamos hablando de una revista impresa en offset, a todo color, en papel couché de altísima calidad, en lo que es un acto de "sibaritismo" para los amantes del cine en fílmico y, mas específicamente, del Súper-8.

Recién recibido el número 6, no se exagera si se lo califica como un documento imprescindible, no solo para coleccionistas, sino también para cualquier cinéfilo con interés en la arqueología cinematográfica.

Este número está íntegramente dedicado a Derann Films, la legendaria distribuidora británica que, contra viento y marea, mantuvo vivo el tiraje en Súper-8 de largometrajes completos hasta su cierre en 2011, en un acto de amor al cine que merecía, sin duda, este estudio minucioso.

La revista no solo recopila todos los títulos lanzados por Derann, sino que incluye un detalle que hará las delicias de muchos: la reproducción de las carátulas originales con las que se distribuían las películas. Y eso es especialmente valioso para quienes, como yo, cometimos el error —por razones de espacio— de deshacernos de los envases originales al reembobinar los filmes en bobinas grandes de 800, 1.400 o incluso 2.000 metros.

Superocheros Nº6 no es solo un catálogo ni una guía. Es un documento histórico que resalta hasta qué punto el Súper-8 fue y es un formato vivo, profundantemente amado, y, por tanto, un bien coleccionable sólo comparable al de las ediciones en 9.5mm

Si usted está leyendo esta bitácora, "Superocherosmerece un hueco en su estantería… y en su corazón (se distribuye también en alemán). 

Las suscripciones a "Superocheros", así como la solicitud de ejemplares sueltos (sólo 10 euros + gastos de envío), se pueden gestionar escribiendo a s8films@hotmail.com  

¡Debe ser "Superocheros" la única revista la única del mundo que sigue conservando una cuenta en Hot Mail!, desde los primeros tiempos de Internet.



domingo, 18 de mayo de 2025

IX SELLlER FILM FESTIVAL: TEX AVERY, 90 AÑOS DE GENIALIDADES ANIMADAS...¡EN FÍLMICO!

Este diciembre volverá el SELLIER FILM FESTIVAL con su novena edición, fiel a su compromiso con la restauración y la exhibición del cine de verdad, en fílmico, con película,  y la reivindicación de obras que, por una u otra razón, se han vuelto invisibles para el gran público. Si el año pasado conmemoramos el 90 aniversario de Hammer Films con una programación de títulos alguno de ellos inéditos, en pasos fílmicos, en nuestra patria, este año cargaremos las bobinas del proyector cinematográfico con las obras de un nombre que revolucionó la animación y rompió todas las reglas: Tex Avery.

En 2025 se cumplen 90 años del primer cortometraje dirigido por Avery, y en el IX Sellier Film Festival queremos celebrarlo con una retrospectiva cuidadosamente selectiva, íntegramente en pasos de 16 mm y 35 mm, que incluirá tanto su primer trabajo como director, de 1935,  como su último trabajo para televisión, y, por supuesto, todos los títulos más emblemáticos y salvajes de su carrera, esos en los que los ojos saltan, las mandíbulas caen al suelo, y los personajes desafían las leyes de la física y del sentido común.

Pero en el Sellier no nos quedaremos con lo políticamente correcto: proyectaremos también aquellos cortos que  hoy en día son difíciles, si no imposibles, de ver íntegros por su incorrección política o su representación de estereotipos que el paso del tiempo ha dejado atrás. No por polémica, sino por rigor histórico cinematográfico y con el contexto que merecen, porque borrar no es lo mismo que comprender. La idea es ver a Tex Avery en toda su dimensión, sin filtros ni censura, tal como fueron concebidas sus películas: en fílmico, con grano, con alma y con carcajadas estruendosas de una sala a rebosar de público.

La animación clásica nunca fue tan moderna, ni tan transgresora, como cuando la dirigía Avery. Si usted es un entusiasta del cine de animación para adultos, si usted es capaz de discernir que lo fílmico tiene una textura que ningún pixel puede replicar, o si simplemente quiere reirse como un lobo aullador frente a una pin-up girl animada... reserve ya diciembre en su calendario: 5, 6, 7 y 8; destino: LA CORUÑA.

Naturalmente, el Sellier Film Festival prosigue con sus secciones habituales, como el Certamen Internacional Sellier de Cine en Súper-8 o el Premio Sellier de Cine, que este año se dedicara a Fernando Arenas con la recuperación de sus filmaciones coruñesas con mas de medio siglo que sorprenderán a mas de uno. 

Durante este verano se irá desvelando la programación completa. Por ahora, sólo podemos decir una cosa: ¡Eso es todo, amigos... por el momento! 

  • Si usted no conoce el SELLIER FILM FESTIVAL, lea el resumen ejecutivo de la pasada edición PULSANDO AQUÍ

sábado, 17 de mayo de 2025

DÍA DAS LETRAS GALEGAS CON FOTOGRAMAS GALEGOS

Nesta xornada festiva en Galicia, na que celebramos o Día das Letras Galegas —unha conmemoración cultural instaurada no ano 1963, cando D. Manuel Fraga era ministro de Información e Turismo—, queremos tamén render homenaxe a outras letras: as que se imprimen, con luz e gran, en cada fotograma do cine artesanal.

E é que, neste último trimestre, completamos tres novos opus fílmicos en Súper-8:
"Elegía al plumacho"
"Bueno y generoso D. Manuel, In Memoriam"
"Eoghan Neff & Anxo Lorenzo Unit"

A fotografía do cartel e unha diapositiva Kodak Ektachrome

Aínda que o paso e Súper-8, foron en realidade filmados con cartuchos Single-8, un sistema xaponés xa desaparecido, con película Kodak recargada manualmente en cartuchos reutilizados, na escuridade total, e aproveitando anacos de producións anteriores gardados no conxelador. Un auténtico acto de resistencia técnica e poética.

"Elegía al Plumacho" en LA VOZ DE GALICIA

Todo o proceso de revelado realizámolo na Coruña, de maneira totalmente artesanal, coa valiosa axuda de Álex, o meu colaborador habitual.

Por motivos de difusión, dous dos opus están escritos en castelán, mentres que o terceiro conta con audio en inglés.

Onte mesmo chegou da imprenta o cartel de Elegía al plumacho. A diferenza das producións dixitais subvencionadas —ateigadas de logotipos oficiais e selos institucionais—, este cartel só leva o nome das persoas e empresas privadas que realmente colaboramos no proxecto.

Diapositiva Kodak Ektachrome 6 x 6

Nin un só céntimo provén de subvencións públicas. Cremos firmemente que os cartos do contribuínte deberían destinarse a fins esenciais, como a atención ás persoas maiores ou a protección das fronteiras, e non a alimentar circuítos clientelares da cultura oficialista.

Grabando o son (Kodak Portra 400)

Ademais, coa colaboración do galego SELLIER FILM FESTIVAL, organizamos tamén —de xeito totalmente voluntario e sen ningún tipo de subvención— un obradoiro de iniciación ao cine en Súper-8, incluíndo o revelado químico nas nosas instalacións coruñesas, para o alumnado da Escola de Imaxe e Son da Coruña, baixo as ordes do profesor Carlos Oro. Foi unha experiencia enriquecedora e única para as persoas participantes, que descubriron que aínda hai vida —e moita beleza— máis alá do píxel.

ELEGÍA AL PLUMACHO (Kodak Ektachrome, Fuji ZC1000N) 


EOGHAN NEFF & ANXO LORENZO UNIT   (Kodak Vision 200T e Kodak TriX, Fuji ZC1000N e Fuji P2WA) 

BUENO Y GENEROSO D. MANUEL, IN MEMORIAM (Fujichrome Velvia, Fuji ZC1000N) 


OBRADOIRO LUMIÈRE NA ESCOLA DE IMAXEN E SON (Kodak Ektachrome, Bauer C900)

jueves, 15 de mayo de 2025

FUJIFILM FUJICA SOUND EDITOR 150: THE MOST ELUSIVE SOUND FILM EDITOR

Some devices are part of the history of small-gauge cinema. And then there are those that seem to have never existed at all.

For decades, most Super 8 sound film editors came from a single source: Sansei Koki, in Japan. Expertly built to be sold under its own brands, such as Goko (with lifetime warranty in the Japanese market) and Erno, or manufactured for other names like Bauer and Elmo, these machines dominated —and still dominate today— the art of editing Super 8 film. Each model had its own personality, yet shared a common technical lineage.

Brand new, in original packaging... after 45 years!

However, during one of his visits to La Coruña, my Japanese friend Tak once mentioned something long forgotten:

"Fujifilm released its own sound moviola, a beautiful one… but it disappeared from the market almost overnight. They even removed it from the catalogs and erased all references. It’s as if it never existed."

Fujifilm moviola with my two Fujfilm splicers

Why would such a powerful company —with over 100,000 employees— erase all traces of a carefully designed product?

Fujifilm has always had an air of secrecy, almost like a sect. And this moviola, the Fujica Sound Editor 150, became a kind of myth. A shadow in the margins of Super 8 history.

Until a few months ago, when the mystery began to unravel.

Powerful light

My Dutch friend Sven Zijlemaker, based in Tokyo and a lover of industrial oddities, discovered a peculiar warehouse in a remote corner of the city's colossal port. The place, run by a family with an archivist’s soul, preserves items that were supposed to be destroyed due to commercial policies, strategic errors, or inexplicable decisions. Among these ghosts of the past... small-gauge cinema had also left its mark, as Fujica cameras with Single-8 cartridges —but for regular 8 mm film, not type S!— sat dormant in their original boxes. Almost unimaginable.

But that wasn’t the most astonishing find.

On a dark shelf, wrapped like a time capsule, Sven found a pallet with 12 brand-new units of the legendary Fujifilm 150 sound editor. Still sealed. Never used. After months of negotiation, he managed to buy five: four remain in Japan. One was sent to me.

And this week, after 45 years of waiting, it finally arrived.

Original box. Protective plastic intact. Smell of new.  The unit, immaculate. As I opened it, I felt as though I were reconnecting with something that had always belonged to me —something that had finally found its way into the world of film creation.

And it did not disappoint.

The Fujifilm 150 works perfectly. Even so, I will give it a basic service: lubricating rollers, cleaning electrical contacts, and adjusting the potentiometers. But even from the very first test, the differences from other Sansei Koki-built models were clear:

  • The fine speed adjustment is on the front panel, not the rear.

  • The volume potentiometer is a slider, not a rotary knob.

  • Most notably, the image is exceptionally bright, thanks to its original halogen lamp.

But beyond the technical, what truly captivates is its design: elegant, functional, and perfectly in harmony with my cherished Fujifilm 2-track and Fuji De Luxe splicers —faithful companions since my teenage years.


With this find, I’ve closed a cinematic circle that has accompanied me since childhood:
I shoot with the Fuji ZC1000N, splice with Fujifilm tools, Fujinon EBC lenses, project and record sound with Fujifilm equipment, and now, finally, I also edit sound with a Fujifilm viewer that is not only a true rarity, but a beautiful piece of craftsmanship (I shoot with Fujifilm tools... but using Kodak film!)

Thank you, Sven, for finding the impossible. And thank you as well to Álex, for navigating the customs paperwork —which, at times, can be even more intricate than the stories behind the objects themselves.

Today, a viewer that “never existed”… has returned to spark creation.