martes, 31 de mayo de 2022

REPARANDO PERFORACIONES ROTAS

Las perforaciones, en la película de cine, sirven para su avance y, fundamentalmente, para detenerla. de forma firme y estable, en ventanilla, para a continuación pasar de un fotograma al siguiente, mientras se cierra el obturador, a una cadencia que normalmente es de 24 veces por segundo.

A veces, con material de archivo que ha sido manipulado sabe Dios como, en IB Cinema se reciben películas de triacetato con las perforaciones rasgadas, lo que en segmentos largos impiden su proyección (las de poliéster son irrompibles).  Este tipo de material es salvable, digitalizándolo, pues el avance de un telecine moderno es continuo, no necesita de las perforaciones para detenerlo en ventanilla: "congelamos" cada imagen con una luz de flash

Pero, en ocasiones, el cliente, como ocurre en este caso, nos demanda que el original, normalmente inversible (un positivo original de cámara, histórico), esté en condiciones de ser proyectado de forma tradicional: con proyector de cine. 

Para estas encargos, empleamos una cinta de poliéster preperforada (las hay para 35 mm, 16 mm -como este caso- y 8 mm) que, con precisión teutona y paciencia japonesa, debe ser pegada sobre todo el metraje dañado, con una máquina especial.

Es un proceso lento, que, aunque no compensa económicamente, ¡¡¡produce enorme satisfacción al recuperar el material rasgado!!! y conseguir que se pueda proyectar de nuevo tal y como fue concebido originalmente (una virtud que tiene el cine es que  muchos retos se solventan no como un acto mercenario, sino sirviendo a un ideal superior, de archivista que piensa en el patrimonio).

Existe un problema, sin embargo: estas cintas de reparación se fabrican ¡¡¡en Rusia!!! Con las importaciones prohibidas, por culpa de la invasión de Ucrania, ¡hay que traerlas de contrabando!... pero eso es una historia para otro día.  Un punto muy importante de esta cinta rusa es que su adhesivo no sólo no se degrada con los años, sino que además resiste su paso por ciertos líquidos de limpieza agresivos (cuyo uso, en cualquier caso, no recomendamos -salvo en poliéster- pues suelen dañar el plastificante de la base de triacetato).

domingo, 29 de mayo de 2022

PETER LINDBERGH: UNFILMED STORIES

La trama del cortometraje en Súper-16 mm "Peter Lindbergh: Unfilmed Stories" plasma como un joven cineísta, interpretado por Álex López,  rueda en película de 16 mm la exposición internacional dedicada a "Charles Lindbergh UNTOLD STORIES",  pero al final del día  (ojo, ¡spoiler!)... ¡descubre que la película está atascada en su cámara, que se desparrama y vela cuando la abre! 

Ecología y soviético es un oxímoron: salvo en en caso de la Krasnagorsk

NO ES UN DOCUMENTAL AL USO, SINO ARTE.

La idea no fue realizar un simple documento audiovisual, a modo de acta notarial, de este evento organizado por Marta Ortega, sino aportar una mirada peculiar desde un punto de vista artístico, en fílmico... y con un cierto toque de humor.

Intenté, para este rodaje, seguir una cierta estética de principios del siglo XX, por lo que ya la primera escena es toda una declaración de principios: Alex caminando con el edificio modernista de La Terraza alzándose en el fondo

Para emular el parpadeo que asociamos a las proyecciones de las películas de la época del cine mudo, filmé el trabajo no a 24 o 25 fotogramas por segundo, ¡¡¡sino a 16 fotogramas por segundo!!!, con una emulsión en blanco y negro de resultados totalmente impredecibles, la bohemia FOMA, que, además, aporta la inestibilidad propia de sus perforaciones irregulares, que alejan la imagen del digital (el "caldo" de la emulsión, en la FOMA, a veces no es consistente y uniforme sobre la base de la película, como ocurría con muchas marcas hace cien años, ¡justo el efecto que buscaba!: filmar con la FOMA es como jugar a la ruleta rusa).

Como no había presupuesto para que Sergio Moure de Oteyza compusiese una de sus extraordinarias bandas sonoras, seleccioné una grabación en dominio público, un segmento de "El quinteto de la trucha" (homenajeando, de este modo, a Douglas Trumbull en "Brainstorm").

Vea usted el cortometraje en la siguiente pantalla: 

Peter Lindbergh: Unfilmed Stories from IB CINEMA Motion Picture Films on Vimeo.

EL ARTE TRAS EL TRABAJO. 

Este rodaje tenía por objeto varias pruebas: 

1) Por una parte, con vista a mi siguiente documental sobre el cambio climático, rodar con la cámara soviética Zenit Krasnagorsk con ventanilla de Súper-16,  me gustaría usar en la Antártida por una razón: ¡es una cámara cien por ciento ecológica, que no necesita baterías de ninguna clase! Funciona mediante un resorte al que hay que dar cuerda. Todo resultó de maravilla (si olvidamos del  peso de este tanque soviético), pero saqué una conclusión: para mis documentales de la serie Stop Calentamiento Global (clicar las letras en azul para ver uno de ellos),  no es la Krasnagorsk una cámara práctica pues la carga de la cuerda dura poco: ¡¡¡y no es plan ponerse a dar cuerda delante de un oso polar!!!; por otra parte, la cadencia no se mantiene con la suficiente estabilidad para la sincronía sonora, especialmente al final de la carga.  La exposición, con la Krasnagorsk, la determiné bien a ojímetro, bien con mi fotómetro Weston ¡¡¡que tampoco necesita baterías!!! (mas información sobre mi Weston PULSANDO AQUÍ  ).

Película Kodak T Max

2) El revelado de la película no fue usando los químicos usuales sino que el amigo Frank Bruisma lo hizo empleando ingredientes domésticos.

3) La película inversible FOMA, de altísimo contraste, hay que verla en proyección. Su digitalización es muy dificil: aun así, José Luis Speed, de Ocho y Pico, hizo un trabajo excelente, del montaje que previamente se hizo a mano, cortando y pegando la película con una empalmadora del Dr. Catozzo, el montador de Fellini.

Película Kodak T Max

4) Aprovecé el rodaje para probar un par de metros con la Beaulieu 2016 (¡que llevaba sin uso desde 2016!) y con la Canon Scoopic MS, recién convertida a Súper-16: las imágenes reveladas, que no se usan en este corto (son en color), desvelaron varios fallos, por lo que deben partir para el servicio técnico en Microdelta Balears. 

5) Toda la fotografía fija la hice con película Kodak T Max, una de las favoritas de Peter Lindbergh, empleando para ello la ruda Fujifilm HDM.

Película Kodak T Max

6) La película FOMA es inversible: el original de cámara, que estuvo en el rodaje, es físicamente, la película que se corta y pega, en el montaje, y sobre la que se adhiera una pista magnética para la sonorización.

La sorpresa fue descubrir que, ya el  primer día de estar subido este opus en Vimeo, lo compartió un acreditado establecimiento fotográfico de Alemania, GFH-foto,  heredero del antiguo Hoffmann en el cual había trabajado una tal Eva Braun...



sábado, 28 de mayo de 2022

PASO ESTRECHO, DE ACCIÓN SÚPER-8

 "Paso Estrecho" fue una revista española, editada por el grupo barcelonés Acción Súper-8, dirigido por Enrique López Manzano, consagrada a los formatos de cine mas pequeños del 35 mm, y muy especialmente al Súper-8. 

Comenzó su andadura como un fanzine, en 1977,  aunque, con los años, llegaría a crecer y su último número fue el de una auténtica revista, vendida en kioskos, que el coruñés, y añorado periodista, Manuel Martin Ferrand llegó a mencionar en su programa de televisión en el que, al mediodía, comentaba publicaciones.

"Paso Estrecho": ¡¡¡número cero!!!
Desgraciadamente, el vídeo estaba a la vuelta de la esquina, lo que acabó con su corta andadura, con fuertes pérdidas económicas para el bueno de Enrique López Manzano, a quien traté personalmente cuando hice la carrera en Barcelona, y con el que sigo en contacto mediante Facebook después de todos estas décadas.

Conservo, encuadernadas, mi colección de revistas superochistas de la época, como "Movie Maker", "Making Better Movies", "Film Making" y, por supuesto, "Cinema 2002", en la que comencé a escribir con sólo 15 años.

Pero las editadas tipo fanzine, como "Paso Estrecho", al no poder encuadernarlas se fueron disgregando con los años, y por ello me llevo una gran alegría cada vez que, en IB Cinema, encuentro un ejemplar, como ocurrió hoy, ¡y nada menos que el número cero, de 1977!, que me hace especial ilusión, y que había comprado, siendo un chaval, en Feypu, un establecimiento cerca de casa siempre bien surtido con material de Súper-8 (la encargada de ese departamento era Loly, que, al cerrar, se establecería como Foto Loly, del cual soy todavía cliente, enfrente de la primera tienda Zara de la historia).  Ya tengo localizados 7 u 8 números de "Paso Estrecho" que, ahora, custodio debidamente archivados en  una carpeta, para futuro estudio y referencia. 

viernes, 27 de mayo de 2022

FUMEO 9145 STEREO: BRAND NEW AMPLIFIER

Great, Marco!  He can supply new parts and spare parts for Fumeo projectors! Although the amplifier of my Fumeo 9145, the colossal super-8 projector with xenon 500 W lamp and capacity for 2,200 meters of film ( CLICK HERE), works perfectly, since José Manuel is making the 35-year maintenance on the projector, I decided buy from Marco a new amplifier, with newly manufactured components -including the sliders!-, so that the machine will be operational until its next maintenance in the year 2057.

The 30W Fumeo amplifier is, in fact, the one used in the Fumeo 9315 for 16 mm, so to adapt it to the 9145's (with stereophonic head) it needs a series of modifications that my great friend José Manuel is making with total efficiency.

Working in progress!

Brand new amplifier with stereo outputs


jueves, 26 de mayo de 2022

RESTAURACIONES CINEMATOGRÁFICAS QUE MOLAN

Lo malo que tiene esto del cine es que es un trabajo vocacional en que no siempre se cobra por lo que hace. Es, por ejemplo, el caso de la restauración de un material cinematográfico de una querida orden a quien ya habíamos restaurado material hace unos años. Ahora me traen cuatro documentales, uno de ellos con Síndrome de Vinagre en fase avanzada, para restauración y conserva de los originales, así como para su digitalización.

El encargo, aunque no pagan, se lo hago gustoso. A cambio, me cederán las imágenes, que insertaré en uno de mis documentales sobre La Coruña, de los aviones del ejército volando sobre los cielos de mi ciudad formando las siglas V y M, por la Virgen María, en los años cincuenta (que les teleciné hace ya bastantes años).

Esta mañana, inspeccioné uno de los documentales que debo restaurar y digitalizar, un positivo sobre Pio XII (que dato en 1955,  por el soporte de la película). Sorprendente, la locución cuando aparecen unas monjas a punto de ser recibidas por el Papa:  "La religiosa no deja de ser mujer y su excitación no deja de ser perdonable en el momento mas importante de su vida: aquí vemos a una hermana buscando nerviosamente su rosario para que lo bendiga el Santo Padre". Y en otra escena: "las caras de estas santas mujeres reflejan ese fuego profundo, la pasión serena, de exaltada tranquilidad".

miércoles, 25 de mayo de 2022

GLORIOSO IB TECHNICOLOR

Hubo una época, que duró varias décadas, en la que cuando una película indicaba en su cartel, o en los títulos de crédito,  que era en Technicolor,  buena parte del público tenía la seguridad de que iba a disfrutar de una proyección con colores brillantes y nítidos, así como con negros profundos. Además, los archivistas cinematográficos conocían un secreto mas: los colores de las películas en Technicolor no se desvanecían con el tiempo (al contrario que en los demás sistemas, antes de la llegada, en 1983 de la tecnología low fade ).

¿Qué es lo que vuelve tan diferente los positivos Technicolor de otros tirados con otros sistemas? Grosso modo, digamos que en los procedimientos normales, como el Eastmancolor y similares (derivados todos ellos del Agfacolor con las patentes robadas por los aliados a IG Farben), los colorantes ya se encuentran en la emulsión fílmica antes del revelado. 

El proceso IB (de imbibición) Technicolor es muy diferente. Durante el copiado de una película en IB Technicolor, se empapa cada uno de los tres colores YCM (yellow, cyan, magenta), como si pasase por tres rodillos, uno para cada color, "rellenando" en cada impresión, según un procedimiento casi litográfico, la cantidad necesaria de color para cada fotograma. 

Los colorantes no se encuentran en la emulsión, sino que se transfieren durante el copiado o impresión de la copia (ojo: desgraciadamente, no todas las película acreditadas como "rodadas en Technicolor" han sido copiadas siguiendo este procedimiento: llevan el mágico nombre, al que degradan, simplemente por que han sido reveladas en laboratorios de la compañía Technicolor, aunque no con la técnica de la imbibición). 

En la tarea, a la que suelo dedicar unas dos horas diarias, de ordenar la Cinemateca de Galicia-IB Cinema, me llevé la grata sorpresa de comprobar que uno de los cartoons en IB Technicolor aquí custodiado ¡¡¡se encuentra todavía en la misma lata Kodak Technicolor con la que salió del laboratorio en los años cincuenta!!! 



martes, 24 de mayo de 2022

ALÉN DOS 66 º LATITUDE SUR

Na península antártica, a zona do planeta onde se rexistra o Quecemento Global a un ritmo mais rápido, transcorre esta expedición que documenta, en fílmico (non en vídeo dixital), un mundo que se desvanece. Ignacio Benedeti, descendente dun tripulante do “San Telmo”, o buque ferrolán que avistou por vez primeira o continente de xeo, depositará unha faragulla de pan de Neda e auga do río Belelle, en memoria do seu antepasado, no lugar onde encallou o San Telmo: trátase dunha cuncha de vieira bendicida baixo o crucifixo do Santuario da Vera Cruz, no Carballiño, que custodia unhas achas do Sacro Madeiro embebido no sangue do noso Señor.

En Scoresby Sund, o fiordo mais grande do mundo, durante a rodaxe de "Odisea en Groenlandia"

A TERCEIRA LONGAMETRAXE DE SERIE STOP QUECEMENTO GLOBAL.

Tras a rodaxe de “Spitsbergen, O Gardián do Ártico”, estreado comercialmente en cinemas (en Barcelona nada menos que na Filmoteca de Catalunya, presentado polo Dr. Esteve Riambau), gañador do premio especial XXV aniversario do Ourense Film Festival –emitido pola Televisión de Galicia-,  e “Odisea en Groenlandia” (en fase de posproducción) –con estrea mundial comprometido en Barcelona na Filmoteca de Catalunya--, a terceira longametraxe da serie desenvolverase na Antártida. 

Estrea de "Spitsbergen, o Gardián do Ártico", na Filmoteca de Catalunya en Barcelona

O guión, como nas dúas obras precedentes, é de Ignacio Benedeti Corzo, tamén o director.

Ignacio cunha das seus cámaras de Súper-8 de uso profesional

GALICIA, GALICIA, GALICIA

Aínda que “Alén dos 66º Latitude Sur” é un documental cinematográfico de vocación internacional, como “Spitsbergen” e “Odisea”, un dos seus propósitos é difundir a imaxe, lingua e a cultura de Galicia.

Artigo publicado pola edición internacional de "Silvergrain Classics"

1)   Os positivos cinematográficos de exhibición serán exclusivamente en idioma galego, con subtítulos en español e inglés (como en "Spitsbergen", farase unha versión dixital para televisión).

2)   Ponse en valor que o verdadeiro descubridor da Antártida foi o buque ferrolán “San Telmo” con boa parte da súa tripulación galega.

3)   Difúndese que O Carballiño, atesoura un fragmento do Lignum Crucis sobre o que se sustenta a símbolo da civilización humana, no seu Santuario da Vera Cruz, de Antonio Palacios (o Gaudí galego).

Sergio Moure de Oteyza é novamente o compositor da banda sonora

4)   Publicítase o símbolo do Camiño de Santiago.

5)   Exáltase as virtudes do pan de Neda.

Álex López é o montador e, si frutifica o financiamento, tamén será o axudante de camarógrafo na Antártida

6)   No extremo mais ao Sur, sobrepasando os 66 graos de latitude, filmarase como se coloca un sinal indicando a distancia a Compostela.

7) Ao atravesar o Mar de Hoces, usarase este topónimo, en recordo do seu descubridor, o capitán da carabela San Lesmes que, partindo desde A Coruña, descubriu e cartografió estes territorios anos antes de que o corsario Drake cometese a felonía de usurpar unha honra, española,  que non lle corresponde.

8) Si obtense subvención da Consellería de Cultura da Xunta de Galicia, Ignacio Benedeti irá acompañado de Álex López: iso, fará posible outro reto: conmemorar, en 2023, o Centenario do 16 mm, rodando neste paso cinematográfico  dous terzos da metraxe (o terzo restante filmarase, como nas longametraxes precedentes, en Súper-8).

Outro rtigo publicado pola edición internacional de "Silvergrain Classics"

É de apuntar que esta expedición para documentar, desde unha perspectiva galega, o quecemento global, chegará moito mais ao sur, 66º S, que calquera das dúas bases españolas na Antártida, que se atopan só a 62º.

Neste momento, sen Kodak, a creación cinematográfica non sería posible

ARTE CINEMATOGRÁFICA.

Estes documentais diferéncianse de calquera outro, no panorama mundial, en que non son gravacións en vídeo dixital, senón que son rodados en fílmico, con película. No caso de “Alén dos 66º Latitude Sur” filmarase con dous pasos cinematográficos: Súper-16 e Súper-8. Á gama de películas cinematográficas Kodak, inversibles e negativas, empregadas nas longametraxes anteriores, engadirase a Kodak Vision 3 250 equilibrada para 5500º Kelvin.

Desembarco ecolóxico

Si a filmación é mediante película, a montaxe o é tamén en fílmico: primeiro faise nun “copión” e logo replícase no negativo, a partir do cal se farán os positivos de exhibición en 16 mm e 35 mm.

Artigo publicado en "La Región"

Como os anteriores traballos, non se permitirá as exhibicións públicas en video dixital: obrigatoriamente haberán de facerse con película cinematográfica, nun feito insólito a nivel mundial. Isto non afecta á emisión por televisión ou en canles de “pago por visionado” (como Vimeo On Demand).

 

SPITSBERGEN, O GARDIÁN DO ARTICO from IB CINEMA Motion Picture Films on Vimeo.

GUIÓN.

A experiencia das nosas dúas longametraxes previos filmados en territorios hiperbóreos (Spitsbergen e Groenlandia), permítenos asegurar que, do mesmo xeito que ocorrese no Ártico, na Antártida é imposible de prever nada: ¿como saber con antelación que a fronte dun glaciar esborrallarase ante os nosos ollos ou que o barco quedará atrapado na banquisa xeada?

Biblioteca de temas ambientais no Nelson Institute

O guión, neste tipo de documentais, escríbese non a priori, senón cando, tras o revelado das filmacións, procédese á súa montaxe cunha premisa clara: documentar os efectos do quecemento global, desde unha óptica galega.  Non é esta ningunha técnica nova na escritura de guións para documentais: segue a escola de Félix Rodríguez de la Fuente, que preparaba as locuciones tras a montaxe fílmico; o mesmo ocorre cos documentais de Jacques Custeau –filmados en 16 mm--(e antes que eles, os soados documentais de natureza de Walt Disney, aos que a serie Stop Quecemento Global rende homenaxe desde o primeiro cartel debuxado por Fátima Acaso para “Spitsbergen, o Gardián do Ártico”).

Biblioteca de temas ambientais no Nelson Institute

SUPER-8: UNHA TEXTURA QUE FORMA PARTE DO "METALENGUAXE".

Desde logo, gravar en dixital é moito máis fácil (vense os resultados de inmediato, todo é automático) , que facelo en Súper-8 (100 € cada dous minutos e medio), pero o Súper-8 ofrece non só unha sensación orgánica,  imposible de emular en dixital, senón tamén unha gama de texturas que, como creador, permítenme seleccionar a mais adecuada para o que se desexo narrar: por exemplo, en Spitsbergen, empreguei a Kodak Tri X para transmitir a sensación de desolación cando o rompehielos queda atrapado na banquisa;  a vivificante Ektachrome 7294 (nese momento, experimental, da partida de preproducción que tiña que probar para Kodak en condicións adversas dunha rodaxe real) para transmitir a inesquecible sensación de cando, entre as tebras, xorde o esplendor do sol de media noite, con todo o seu colorido, abríndose camiño despois dun día gris e nubrado; ou a Ektachrome 7280, co seu gran e paleta tan especial, para recrear a decadente época soviética nos poboados de Barentsburgo e o abandonado de Pyramiden.

Artigo en "La voz de Galicia"


Podería dicirse que as características de cada emulsión cinematográfica forman parte do relato, unha especie de metalenguaje, que contribúe decisivamente na narración.

Cartaz da primeira longametraxe da serie

CINEMA ARTE: SÚPER-8 E 16 MM

O Súper-8 e o 16 mm permiten unha textura de cinema real, que se pode dixitalizar a 4K (6K en 16 mm),  nun proxecto de creación artística que pode ser abordado por unha soa persoa, como pintar un lenzo ou escribir un libro.  

Premio especial XXV aniversario no Ourense Film Festival

No caso de "Spitsbergen, O Gardián do Ártico", ademais, elixíronse as texturas que rememoran os documentais dos anos sesenta e setenta, aos que se rende homenaxe.

Si no Ártico Ignacio filmou unha aurora boreal, na Antártida tentará filmar unha aurora austral

Para aqueles lectores do ámbito profesional que desexen incorporar o Súper-8 ao seu portafolio de servizos, sempre recomendo o mesmo provedor que usa Steven Spielberg, Spike Le ou J.J. Abrams, entre outras luminarias:  Pro 8 mm, de Hollywood. 

En Pro 8 mm atenden en español e inglés, na ligazón inferior: o envio a Europa demora só 3 días! 

https://www.pro8mm.com?sca_ref=221762.t1gzXnwJIC

SPITSBERGEN: MAKING... IN PROGRESS! from IB CINEMA Motion Picture Films on Vimeo.